نقش ازبکستان در پروسۀ صلح افغانستان!

img

ع. کاکر

کشور ازبکستان یکی از کشورهای همسایه با افغانستان است و مرز طبیعی و طویل با این کشور دارد، در زمان تجاوز روس ها ازبکستان یکی از راه های عبور و مرور نیرو های شوروی سابق بود و از لحاظ تجارتی نیز این کشور دروازۀ کشور های آسیای جنوبی به مرکزی می باشد.

در این روز ها که مسایل صلح در افغانستان گرم شده، سفرهای مقامات رسمی و غیر رسمی از داخل و خارج به ازبکستان افزایش یافته است، در ضمن این همه ملاقات ها کشور ازبکستان نیز تلاش های را به راه انداخته و ملاقات های رسمی و نیمه رسمی را با سران حرکت طالبان در مناطق مختلف روی دست گرفته است. این که این همه چرا؟ در ذیل روی آن صحبت خواهیم داشت.

جایگاه ازبکستان بین کشورهای همسایه افغانستان:

ازبکستان که در کنار جاده تاریخی ابریشم میان اروپا و آسیا موقعیت دارد از لحاظ تاریخی و فرهنگی نیز حایز اهمیت است، افغانستان با ازبکستان 137کیلومتر مرز مشترک دارد، در نتیجه دوستی تاریخی بین دو ملت با هم مسلمان و برادر گاه گاهی بین هم رفت و آمدها داشته اند و در موارد دشوار در کنار همدیگر قرار گرفته اند و بعد از فروپاشی شوروی و اعلان استقلال از سوی ازبکستان، افغانستان از نخستین کشورهای بود که استقلال ازبکستان را به رسمیت شناخت و بعد از سقوط حکومت نجیب در کابل، ازبکستان به خاطر صلح تلاش های خود را آغاز نمود و ابتکار گروه شش جمع دو را ایجاد نمود که تا 11 سپتامبر 2001 میلادی جریان داشت و بعد از آمدن قوایی ناتو درسال 2008 میلادی نیز همین ابتکار را روی دست گرفت تا اگر در راستای صلح کاری را انجام دهند.

نگرانی از بی ثباتی در افغانستان و نقش آن در ازبکستان:

در دروان جهاد و بعد از جنګ های تنظیمی و نظام طالبان افغانستان به مرکز تجمع مجاهدین و آزادی خواهان جهان مبدل ګشته بود، که یکی از این گروه ها هم حرکت اسلامی ازبکستان به رهبری طاهر یولداش و جمعه نمنگانی بود و طبعاً این ها تلاش داشتند تا نظام دلخواه شان را در ازبکستان تأسیس نمایند، در جریان 18سال بعدی و حضور امریکا و ناتو در افغانستان، نیز مجاهدین ازبک در افغانستان فعال بودند تا زمانی که کشته شدن طاهر یولداش به رسانه ها درز کرد اما هنوز هم تشویش کشور ازبکستان به جاهست و به همین خاطر تلاش دارد تا با مقامات طالبان روابط حسنه داشته جلو مداخله مجاهدین ازبک را به سرزمین ګرفته و آن را مهار سازد.

ازبکستان واسطه بین ماسکو و طالبان:

دولت ازبکستان که از ابتدا استقلال شان از شوروی سابق تا حال نسبت به همه کشور های همسان خویش روابط نزدیک با مسکو دارد، زمینه ساز ملاقات و روابط طالبان با ماسکو می باشد، به همین دلیل اکثر نشست ها و ملاقات ها وحتی کمک های ماسکو از این طریق به طالبان رسیده است و به این ترتیب همه مسایل را ازبکستان هماهنګ ساخته است، به این اساس نقش ازبکستان قضایای صلح و امنیت منطقه قابل توجه است و همه اطراف تلاش دارند تا از این طریق مشکلات خویش را حل وفصل نمایند.

توجه به برنامه های اقتصادی از جمله برق و صادرات:

کشور ازبکستان با استفاده از پل دوستی که بین آن کشور و افغانستان موجود است، به بهبود روابط اقتصادی با افغانستان پرداخته که در حال حاضر نزدیک به 70% از مواد سوختی افغانستان از طریق ازبکستان تأمین می شود و در سال 2011 میلادی واردات ازبکستان از افغانستان به بیش از 150هزار تُن رسیده بود، افغانستان از سال 2002 میلادی تا حال بیشتر از 500 کیلو ولت برق را به افغانستان انتقال داده که از این طریق میلیون ها دالر به ازبکستان هزینه می رسد و در ضمن از طریق افغانستان وسایل تجاری زیادی به هند و بازار آسیای جنوبی می رسد، به همین منظور ازبکستان تلاش دارد تا با دولت آینده در افغانستان روابط نزدیک داشته باشد و همکاری های اقتصادی بین دو کشور رشد بیشتری داشته باشد.

سفرهای آقای حکمتیار به ازبکستان:

ګلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی، نیز پس از برگشتش به کابل، سفرهای به ازبکستان داشته است و آنهم بر می ګردد به رابطه این حزب با ماسکو؛ حکومت ازبکستان همان گونه که زمینه ساز روابط خوب بین ماسکو و طالبان است، عین کار و خدمت ګذاری را به حزب حکمتیار انجام داده است، به همین خاطر سفرهای حکمتیار به ازبکستان برای تنظیم و زمینه سازی ملاقات های وی با سران ماسکو بوده و آخرین سفر وی نیز به خاطر همین بود تا نقش خویش را در آینده افغانستان به ماسکو و ازبکستان ثابت سازد و آن ها را مطمین سازد. همچنان توانسته است از کمک های ماسکو و ازبکستان استفاده نماید.

سفر رئیس شوری امنیت افغانستان به ازبکستان

حمد الله محب نیز بعد از ملاقات وزیر خارجه ازبکستان به قطر و ملاقات با سران طالبان، به تاشکند سفر نمود و چنان می نماید که کابل خواهان همکاری تاشکند در راستای آماده ساختن طالبان برای گفتگو با حکومت افغانستان است.و این اولین سفری است که بعد از نشست ماسکو در مورد افغانستان، از جانب یک تن از مامورین بلند رتبه دولتی کابل به ازبکستان صورت می گیرد، این که چه بحث های در این بین صورت گرفت و روی چه مسایلی توافق صورت گرفت، بعدا شاید معلوم شود.

نتیجه:

نقش ازبکستان در مسایل افغانستان، کمتر از پاکستان نیست و باید با اهمیت ویژه به آن نگریسته شود، زیرا ازبکستان در حقیقت نماینده و یا چهره واقعی ماسکو در این جریان است که همه اطراف افغانی با آسانی با آن تفاهم نموده می توانند، زیرا از دید افغان ها نشست و تماس با ماسکو به شکل مستقیم نا خوشایند است، اما از طریق ازبکستان این همه ممکن است و اګر ازبکستان بتواند در این راستا نقش خود را ادا سازد، واقعاً کار مثبت در تاریخ شان خواهد بود، از جانب دیگر افغان ها نیز نیاز دارند تا با همه کشور های منطقه روابط حسنه همراه با احترام متقابل داشته باشند خصوصاً وقتی مصلحت آن ها نیز در مسایل مربوط به کشورما دخیل باشد.

خپروونکی : مدیر ویب سایت

مدیر ویب سایت

اړوندې ليکنې

نظر مو څرګند کړئ